Một lời sám hối gửi những người khuyết tật

Hôm nay, 3/12 – Ngày Người khuyết tật quốc tế, tôi có đôi dòng tâm sự với các bạn về một kỷ niệm mà khiến tôi mỗi khi nhớ đến lại muốn gửi lời xin lỗi tới những người khuyết tật.

Cách đây đúng 10 năm, tôi tham gia đoàn đại biểu Việt Nam dự Hội nghị quốc tế được tổ chức ở một nước lớn trong khu vực để tổng kết Thập kỷ Châu á - Thái bình dương vì người tàn tật.

Do số lượng đại biểu rất đông, đến cả mấy ngàn người nên BTC buộc phải tổ chức ăn uống kiểu đơn giản, gọn nhẹ: buổi trưa mỗi người được phát một hộp cơm hộp kiểu Nhật. Nhiều đại biểu không ăn được do không quen.

Thế nên đến tối, khi Ban tổ chức tổ chức reception thì ai nấy đều mệt rũ ra và đói, khát. Khi thức ăn vừa được bày ra (ăn kiểu buffet) thì cả đám đông lao tới tranh giành nhau. Các cán bộ đi theo đoàn – những người lành lặn có nhiệm vụ đi để giúp người khuyết tật, cũng lao vào lấy thức ăn. Thế nhưng, họ lấy không phải để phục vụ những người khuyết tật vốn không đủ sức để chen, mà như một thói quen (hay bản năng?), họ lấy thức ăn để phục vụ bản thân mình và phục vụ những VIP, những người đi để “lãnh đạo” và “chỉ đạo” đoàn.

Tối hôm đó, khi tiệc đã tàn, thức ăn đã hết, tôi chợt nhận ra hàng đoàn xe lăn hối hả lăn dọc theo các bàn bày thức ăn đã sạch bong để mong kiếm được một cái gì đó còn sót lại. Tôi bỗng nhìn thấy một người tàn tật đã không thể kìm được cơn đói, phóng đến một bàn mà mọi người đã ăn xong, lặng lẽ với lấy một đĩa thức ăn ai đó không ăn hết.

Chao ôi, đó là moment mà cả đời tôi không thể nào quên! Tôi thực sự bị sốc nặng.

Đâu rồi những lời lẽ bóng bẩy “tất cả vì người khuyết tật”, đâu rồi những “chính sách, giải pháp nâng cao vị thế người khuyết tật” mà tôi đã nghe ra rả cả ngày hôm đó? Tối hôm đó, tôi đã được chứng kiến cảnh người lành lặn tranh cái ăn của người khuyết tật theo đúng nghĩa đen của nó. Có lẽ chỉ khi cái đói bản năng trỗi dậy thì người ta mới đo được cái tâm của một con người chăng?

Đêm đó về khách sạn tôi đã không ngủ được. Cảm giác vừa xót xa, vừa xấu hổ. Tôi đã ngồi dậy viết ra mấy dòng để giải tỏa lòng mình. Gọi đây là một truyện ngắn cũng được, hay gọi là mấy dòng ghi chép cũng được. Tôi viết ra mấy dòng này như một tiếng thở dài cho sự trớ trêu của cuộc đời, như một giọt lệ cho những cuộc đời kém may mắn, và, đối với riêng tôi, đây như một lời sám hối gửi tới những người khuyết tật.

Có lẽ, cuộc sống cần một sự cảm thông. Còn tôi cần một sự tha thứ.

--------------

Đây là truyện ngắn tôi đã viết ra đêm đó như một lời sám hối.

SỰ TÀN TẬT CỦA CUỘC SỐNG

(The disability of the life)

1.     Sáng: Lễ khai mạc

Sân khấu trang hoàng rực rỡ với đủ các khẩu hiệu xanh - đỏ – tím – vàng với chủ đề “Cả xã hội vì người tàn tật”. Các VIP – từ những nhà chính trị đến những đại diện của các tổ chức quốc tế, các chính phủ, rồi đại diện các tổ chức của người tàn tật và vì người tàn tật lần lượt phát biểu. Tất cả đều hùng hồn kêu gọi bảo vệ quyền của người tàn tật. Nhiều VIP phê phán gay gắt các chính phủ, các tổ chức quốc tế, và cả xã hội nữa là còn phân biệt, kỳ thị người tàn tật. Họ kêu gọi phải thúc đẩy sự tham gia đầy đủ và bình đẳng của người tàn tật vào cuộc sống chung của xã hội.

Trên sân khấu, các VIP hùng hồn, hể hả.

Dưới hội trường, những chiếc xe lăn ngồi im phăng phắc, rồi thỉnh thoảng lại ào lên vỗ tay. Trông họ rạo rực, rưng rưng.

2.     Chiều: Tiệc chiêu đãi

Lại thêm một bài phát biểu hùng hồn của nước chủ nhà. Nhưng hình như không ai nghe. Mà nghe thì cũng không hiểu vì các cái bụng đói cồn cào đều đang hướng vào hai dãy bàn dài đầy ắp thức ăn xanh - đỏ – tím – vàng. Bài phát biểu vừa kết thúc, những VIP còn lành lặn đã phát huy ngay lợi thế của mình lao ngay tới dãy bàn ăn và tranh nhau gắp đầy đĩa thức ăn. Khổ, họ đói!. Sao lại để cho VIP đói đến thế bao giờ.

Chỉ một loáng, quanh những chiếc bàn đầy vỏ bia, khuôn mặt của các VIP đã hồng hào trở lại và đầy ắp một sự thoả thê.

Còn ở đằng kia, những chiếc xe lăn vẫn lăn đi lăn lại dọc theo những khay thức ăn trống trơn, sạch bong. Trên xe là những khuôn mặt buồn. Không biết họ buồn vì đói, hay là…?

3.     Tối: Biểu diễn văn nghệ của người tàn tật

Trên sân khấu, người tàn tật thuộc các dân tộc khác nhau, các loại hình tàn tật khác nhau trong những bộ quần áo xanh - đỏ – tím – vàng đang nắm tay nhau hát bài hát của người câm và nhảy điệu nhảy của người què. Trong số họ, không biết có bao nhiêu người may mắn vét được một mẩu thức ăn gì đó cho vào bụng. Nhưng có một điều chắc chắn là tất cả họ, tâm hồn đều đầy ắp niềm hân hoan, hạnh phúc.

Dưới hội trường là những khuôn mặt dài thượt của các VIP. Khổ, họ mệt! Thật là vớ vẩn, tại sao lại bắt các VIP phải ở lại nghe những bài hát ọ ẹ và xem những điệu nhảy vẹo xiên? Họ cần được nghỉ ngơi để còn chuẩn bị cho những bài phát biểu quan trọng vì người tàn tật vào ngày mai!

4.     Đêm: Sám hối

Một mình tôi trong căn phòng khách sạn. Không có màu xanh - đỏ – tím – vàng nào cả. Tất cả chỉ còn lại một màu đen của màn đêm.

Ngày hôm nay tôi đã được xem một cuốn phim của cuộc đời - được xem những sắc màu của cuộc sống: đó là cái màu mè của sự giả dối, sự phong phú của cuộc sống đời thường và sự rực rỡ của những khát vọng sống.

À không, hình như tôi cũng là một diễn viên trong cuốn phim này với những sắc màu…

Osaka, đêm 22/10/2002.

Mạnh Cường Lotus

Những bông hoa ngày sinh nhật

Năm nào cũng vậy, cứ đúng vào ngày sinh nhật của tôi là công ty điện thoại di động mà tôi đang sử dụng dịch vụ thế nào cũng gửi hoa đến gọi là mừng sinh nhật của khách hàng.

Trước kia, năm nào tôi cũng từ chối khéo, thường thì bảo là đang công tác xa không ở Hà Nội và nói rằng tôi cám ơn sự chúc mừng đó và coi như tôi đã nhận hoa rồi.

Tại sao tôi lại làm như vậy? Vì tôi nghĩ rằng đã là tặng hoa thì bó hoa hay bông hoa đó là vật để thể hiện hay truyền tải tình cảm từ người tặng cho người được tặng. Thế còn bó hoa mà công ty điện thoại gửi đến cho tôi thì sao? Người gửi tặng chẳng biết tôi là ai, ngoài cái tên trong hồ sơ của họ. Còn tôi, tôi cũng chẳng biết họ là ai ngoài cái dịch vụ a-lô tôi đang dùng. Còn người mà mang hoa đến nhà tôi thì cũng là người của công ty hoa, họ chỉ biết đưa hoa đến nhà tôi như đưa thư thôi chứ có biết tôi là ai đâu. Như vậy giữa người tặng và người được tặng chẳng mảy may có một sợi dây tình cảm nào cả chứ chưa nói đến tình yêu thương hay trân trọng.

Nhưng rồi sau này tôi nghĩ lại nếu tôi cứ không nhận như vậy thì cũng làm khổ người khác. Thứ nhất là làm khổ người nào làm ở bộ phận chăm sóc khách hàng của công ty điện thoại: có thể họ sẽ bị phê bình vì đã không thực hiện được một việc theo yêu cầu. Thứ hai là làm buồn người cung cấp hoa: họ đã không bán được một bó hoa. Và thứ ba là làm buồn người đi đưa hoa: họ lại bị hụt mất một cái gạch đầu dòng trong danh sách những người họ đến đưa hoa trong ngày đó và có thể ảnh hưởng đến thu nhập ít ỏi của họ trong ngày đó.

Nghĩ vậy nên mấy năm gần đây tôi lại đồng ý nhận. Mình nghĩ làm như vậy thì ít nhất là mình cũng đem đến một niềm vui nho nhỏ cho ba bạn nói trên.

Tuy nhiên, những bông hoa đó tôi thường đặt ở ngoài sân, bên cạnh những chậu hoa cảnh mà tôi vẫn mua ngoài chợ. Đó là nơi để dành cho những bông hoa đẹp tự nhiên, vô tư và chỉ có thế.

Còn trong nhà là nơi dành để cắm những bông hoa tôi nhận được từ vợ con, bạn bè, đồng nghiệp, bởi khi ngắm những bông hoa đó, tôi không chỉ thấy cái đẹp của hoa mà tôi còn cảm nhận được cả tình cảm mà mọi người gửi gắm trong đó.

Mạnh Cường Lotus

Lại vẫn là mong muốn được là hạt cát

Trong post trước, tôi có tâm sự rằng tôi chỉ muốn mọi người coi tôi như một hạt cát. Đó là một cảm giác rất tự nhiên, rất thật trong tôi.

Trước kia, tôi cũng đã viết bài “Sinh ra, mỗi người mộtsứ mệnh”. Khi ghép hai staus này lại với nhau thì có thể diễn giải trọn vẹn cái tôi nghĩ thế này: trên đời này thì ai cũng như ai, nghĩa là chỉ như hạt cát cả thôi. Thế nhưng khi đã sinh ra là một con người thì mỗi người sẽ có một sứ mệnh nào đó. Để thực hiện cái sứ mệnh đó thì Tạo hóa sẽ ban cho một người nào đó nhiều trí tuệ hơn, nhiều tiền hơn hay nhiều quyền hơn để thực hiện một sứ mệnh nào đó.

Bởi vậy mà trong đời có những hạt cát giỏi hơn hạt cát khác, giàu hơn hạt cát khác, chức vụ to hơn hạt cát khác, và có thể còn nhiều thứ hơn khác.

Thế nhưng đời người là hữu hạn. Khi cái sứ mệnh của một người chấm dứt thì cái hạt cát ban đầu lại trở lại hạt cát, đúng theo cái nghĩa “cát bụi lại trở về cát bụi”, hay trở về “thân tứ đại” (đất, nước, gió và lửa) như những lời dạy của tiền nhân. Còn cái sứ mệnh kia lại được chuyển cho “hạt cát” khác gánh vác. Và tất nhiên, những trí tuệ, của cải, quyền lực cũng lại được chuyển cho “hạt cát” khác. Đó là cái quy luật của muôn đời.

Thế nên trong quãng thời gian ngắn ngủi của đời người, nếu ai đó đang được giỏi hơn, giàu hơn, to hơn hay là cái gì đó hơn thì hãy nghĩ rằng tất cả những cái “hơn” đó không phải của riêng mình, mà mình chỉ là người tạm giữ để thực hiện một sứ mệnh nào đó thôi.

Còn cái thực sự của riêng mình có lẽ chỉ là hạt cát thôi.

Nghĩ như vậy để bất cứ lúc nào trong mình mã trỗi dậy cái cảm giác là mình giỏi hơn người, giàu hơn người, quyền lực hơn người thì phải mau chóng dẹp nó đi. Dẹp đi để hiểu thực sự mình là ai. Dẹp đi để thấy cái tự do, cái sung sướng của một hạt cát trong cái biển cát mênh mông của đời người.

Tôi ngẫm như vậy, tôi tin như vậy và tôi luôn tự răn mình như vậy.

Mạnh Cường Lotus

Hãy cho tôi được làm một Hạt cát

Tự nhiên rùng mình chợt nghĩ có một ngày nào đó tự nhiên có ai đó cứ tin rằng tất cả những điều mình nói ra là đúng. Thế thì chết mất. Thảm họa, thảm họa.

Cũng phải tự nhận mình là người thích nghe, thích đọc, thích quan sát và thích suy nghĩ. Và khi nghĩ thì cũng có thể nghĩ ra cái gì đó, rồi nói ra hay viết ra. Tất nhiên khi mình đã nói ra cái gì thì mình luôn nghĩ rằng nó đúng, nó phải thì mình mới nói. Thế nhưng điều đó không có nghĩa là những thứ mình nói ra nhất nhất đều là đúng.

Thế nên chỉ mong mọi người nếu có ai đó đọc những thứ tôi viết, nghe những điều tôi nói thì đừng để ý đến người nói hay người viết, mà hãy để ý đến điều được viết hay nói ra. Nghĩa là phải tách điều nghe được, đọc được ra khỏi người đã nói hay viết ra điều đó, đừng để cái tên của ai đó tác động đến sự suy nghĩ độc lập của riêng bạn.

Để làm gì ư? Để tránh việc xa vào một thứ mà người ta gọi là Mê tín, nghĩa là đã tin ai, (hoặc cũng có thể vì người đó có một cái danh gì đó, ví dụ như mang danh “thầy” chẳng hạn) thì nhất nhất cái gì người ấy nói ra cũng đúng. Như thế là không nên. Tôi cũng như các bạn, là người thì ai cũng có thể có lúc sai cả.

Tôi chỉ mong là những lời của tôi nói và viết ra thì các bạn hãy coi đó như là lời của gió và hãy suy ngẫm về những điều đó xem nó có phải không, có hợp lý không chứ đừng đi để ý đến việc ai đã nói hay viết ra nó. Nếu những lời nói đó mà các bạn thấy nó sai, nó vô bổ thì hãy quên nó đi hoặc phản bác lại nó (nếu có cảm hứng). Còn nếu thấy có lời nào đó có ích, dùng được thì đó là của các bạn rồi, không phải của tôi nữa đâu.

Thế nhé, hãy cho tôi được làm một hạt cát trong đời và đừng gắn cái gì vào hạt cát đó cũng như đừng gắn hạt cát đó vào cái gì cả. Như vậy tôi được tự do và các bạn cũng luôn được tự do, trong đó có cả cái tự do không sợ sai.

Mạnh Cường Lotus 

Một kỷ niệm về sự DẠY và HỌC ở vùng cao

Vào những năm 90 của thế kỷ trước, nhờ tham gia thực hiện một dự án để hỗ trợ các em bé dân tộc ít người ở miền núi, tôi có dịp được tới khá nhiều trường lớp của trẻ em miền núi (nói chính xác là tới những ngôi nơi được gọi là lớp học).

Một lần chúng tôi tới thăm một trường của học sinh dân tộc H’Mông (tức dân gian hay gọi là dân tộc Mèo) ở xã Sủng Thày, huyện Yên Minh tỉnh Hà Giang. “Sủng” tiếng H’Mông là “kéo” còn “Thày” có nghĩa là “đẩy”. Xã có tên là Sủng Thày có nghĩa là để lên đến đó thì cứ phải người sau đẩy lưng cho người trước trèo lên, xong người đó lại quay lại kéo người trèo sau. Nói như vậy để mọi người tưởng tượng ra việc lên được trường đó khó như thế nào. Chúng tôi có hai người từ Hà Nội đi nhưng phải kèm theo 3-4 dân địa phương vừa trèo vừa kéo và đẩy giúp thì chúng tôi mới lên được tới nơi.

Để kịp đến được lóp họp đó khi các em còn đang ở trong giờ học, chúng tôi phải thức dậy từ 4 giờ sáng và bắt đầu trèo. Cũng không còn nhớ là sau bao lâu chúng tôi trèo lên được đến đỉnh núi nơi có lớp học nữa.

Khoảng cách thì không xa, nhưng do đi lại khó như vậy nên Sủng Thày trở thành như một ốc đảo và cuộc sống ở đây được vận hành theo cách mà tôi tin là bất cứ ai cũng phải ngỡ ngàng:

Xã có một quỹ đặc biệt. Quỹ này do dân trong bản đóng góp, nhưng đóng góp không phải bằng tiền mà bằng ngô vì nhà nào cũng trồng ngô. Tất cả các hộ dân trong bản không phụ thuộc vào việc có hay không có con đi học đều phải đóng góp vào Quỹ này. Toàn bộ số ngô này được cất trong một nhà kho, và được gọi là Quỹ Khuyến học của xã.

Quỹ này được sử dụng như sau: Xã thuê 2-3 cô gái H’Mông trong bản hàng ngày đến xay ngô, xay xong thì nấu một nồi như cháo ngô (rất tiếc là lâu quá tôi quên tiếng H’Mông gọi món này là gì rồi). Và đến bữa cơm thì tất cả các trẻ em nào đến lớp học thì được ăn một bữa ở trường bằng món ngô bung này. Bữa ăn chỉ có ngô, nghĩa là “ngô chấm ngô” chứ không có thức ăn gì đi kèm cả. Nghe có vẻ đạm bạc, nhưng trong thực tế, bữa ăn đó đã là động lực rất lớn cho các gia đình cho con đến trường học (vì nếu đi học thì được ăn một bữa miễn phí).

Các cô gái cũng được trả tiền công bằng ngô lấy ra từ Quỹ này. Tóm lại là tất tần tân đều được tính bằng ngô cả.

Đó là ăn. Còn ở thì cũng đặc biệt không kém. Nơi đây quá cao và quá khó để có thể đưa xi măng,sắt thép hay gạch ngói gì lên đây. Thế nên nhà được làm bằng đất, gọi là “chình tường”, nghĩa là hoàn toàn bằng đất đắp lên thôi. Đắp xong mà tường nó nứt đến 5,7 phân thì là tốt lắm rồi, miễn là không đổ.

Còn mặc thì cũng đơn giản không kém: trẻ lớn đi học thì có áo và có quần, còn trẻ em chưa đến tuổi đi học thì trên người có mỗi cái áo thôi. Lúc chúng tôi lên thăm thì đúng vào tiết đông, nhiệt độ trên đỉnh núi hôm đó chỉ khoảng 10 độ C, nhưng quần áo các em cũng chỉ có vậy. Đó là điều tại sao ta thấy hai tay các em luôn khoanh ôm lấy ngực và nhảy lò cò để tự sưởi ấm cho mình.

Đấy, cuộc sống rất đơn giản – nó đơn giản đến nỗi nguyên sơ. Còn gọi xã hội này là xã hội gì thì tôi không dám đặt tên.

Và, ở giữa một cộng đồng nguyên sơ như vậy, tôi lại gặp mấy cô giáo người Kinh, tất cả còn rất trẻ, chỉ khoảng trên dưới 20 tuổi. Hỏi chuyện các cô, mới biết các cô quê ở Phú Thọ tự nguyện lên đây dạy học. Còn hỏi chuyện các cán bộ ở xã thì mới biết thêm rằng việc các cô giáo trẻ người Kinh lên đây dạy học là theo yêu cầu của người dân ở đây. Cái lý sự của ngườ H’Mông rất đơn giản: họ nói rằng họ chỉ cho con họ đi học nếu giáo viên là người Kinh (vì họ quan niệm là như vậy thì con họ mới học được cái “văn minh”), mà lại phải là cô giáo chứ không được là thầy giáo vì thầy giáo đến các bản vùng cao là hay uống rượu say.

Ngồi hỏi chuyện các cô thấy các cô đều rất hồn nhiên, yêu đời, không một chút kêu ca phàn nàn. Dân bản và trẻ em trong bản thì cũng hết mực yêu quý các cô vì đối với họ, các cô không chỉ là cô giáo, mà còn là một ai đó quan trọng hơn nhiều đối với cuộc sống của họ.

Đã gần 20 năm, mỗi khi nhớ lại kỷ niệm Sủng Thày, tôi là thầm cảm ơn cuộc đời đã cho tôi cơ duyên đến được miền đất đặc biệt này. Nó đã làm cho tôi ngộ ra rất nhiều.

Không có gì cao siêu, to tát cả. Tất cả những gì nguyên sơ tôi nhìn thấy được ở Sủng Thày đã định nghĩa cho tôi rõ nhất về ý nghĩa của hai từ HỌC và DẠY ở trên đời này.

Mạnh Cường Lotus

Ba đại vấn đề của đất nước

Tôi sinh ra vốn không có khả năng làm việc nước, nhưng vì không biết làm việc nhà nên đành phải tìm chốn nương thân ở việc Nhà-Nước (tức trong giờ làm việc nước thì vẫn tranh thủ làm việc nhà như chạy đi đón con ở trường và đôi khi ở nhà vẫn tranh thủ làm việc nước như thức đêm viết bài). Hôm nay ngồi ở nhà mon men viết mấy dòng lạm bàn về việc nước.

An bình - đó là hai chữ mà ai cũng mong: Mong cho đất nước được bình an, mong cho gia đình được an bình, mong cho tâm mình luôn được an. Nhưng, tình hình đất nước như hiện nay thì khó có thể nói hai chữ bình an được. Chữ "lâm nguy" thì tôi chưa dám dùng, mà chỉ dám dùng chữ "đại vấn đề" thôi.

Tôi thấy đất nước mình đang đứng trước ba Đại vấn đề:

Một là Tàu khựa đang ngày càng hung hăng, quyết tâm chiếm, và thực sự đã và đang chiếm Biển Đông (tôi nói Biển Đông chứ không chỉ là quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa);

Hai là nợ xấu của ngân hàng, cộng với sự đổ vỡ và nguy cơ đổ vỡ của một loạt các công ty, tập đoàn kinh tế nhà nước cũng như phi nhà nước.

Ba là vấn đề tham nhũng và lợi ích nhóm.

Cái mà tôi, với tư cách là một người dân, lo không phải vì vấn đề nó quá lớn, quá quan trọng, mà lo là vì mình chưa tưởng tượng ra cách giải quyết 3 đại vấn đề kia như thế nào. Nôm na là nếu nói theo cách của Chính phủ Cụ Hồ ngày xưa gọi là các "giặc" thì không biết dùng cách gì để đánh "giặc chiếm Biển Đông", "giặc nợ xấu" và "giặc tham nhũng" đây.

Này nhé:

-         Đối phó với giặc chiếm Biển Đông: Đã là đánh nhau trên biển thì tối thiểu phải có tàu biển rồi. Phía bên kia thì suốt ngày thấy báo chí mình đưa tin là họ hạ thủy tàu hải giám "khủng", rồi tàu sân bay, rồi tàu tuần ngư, rồi siêu giàn khoan trên biển, rồi đoàn tàu đánh cá 30 chiếc đến Trường Sa như đi vào chỗ không người. Còn phía bên ta thì đã có Vinashin và Vinalines!

-         Đối phó với giặc Nợ xấu: Đối với nợ xấu và đổ vỡ của những tập đoàn lớn thì về lý thuyết phải có "tay to" là Nhà nước đứng ra để đỡ, ít nhất là trong giai đoạn critical cho nó không xảy ra đổ vỡ dây chuyền kiểu domino. Không dám bình luận thêm là cái "tay to" Nhà nước hiện nay đủ lực để đỡ không nhưng tôi chỉ muốn nói rằng kịch bản sẽ rất xấu khi phải dùng đến "tay to" khác từ bên ngoài như một số nước thời khủng hoảng 97-98 và khủng hoảng đợt vừa rồi phải nhờ đến. Mà trên thế giới bây giờ có một "tay" cực to, đang dư thừa rất nhiều tiền, to đến mức các "đại quốc gia" cũng đang phải nhờ tới. Việt Nam mình mà phải nhờ tới cái "tay to" này để giải cứu nợ xấu thì sẽ là đại hạn!

-         Đối phó với giặc tham nhũng: Đã có người dùng từ "quốc nạn" để nói tới tham nhũng. Sao bây giờ tham nhũng nó nhiều thế, nó có mặt ở khắp mọi nơi, ở mọi cấp, ở mọi ngóc ngách của cuộc sống. Tham nhũng bây giờ lại gắn liền với các nhóm lợi ích, hình thành nên một cái thế bùng nhùng, càng khó gỡ. Nói vậy để thấy lực lượng tham nhũng thì thật là hùng hậu, còn lực lượng chống tham nhũng là ai? Cũng vừa thay đổi Ban chỉ đạo chống tham nhũng TW đấy. Liệu đó có phải là lực lượng chống tham nhũng hữu hiệu? (Thôi, không dám bàn thêm).

Nghĩ đến 3 đại vấn đề này mà hãi. Không phải là mình vô cảm trước những đại vấn đề của đất nước, mà chỉ đơn giản là thấy mình quá bé nhỏ, chẳng làm được gì cả nên tốt nhất là không nghĩ nhiều cho tâm nó an.

Hàng ngày, con vẫn vui đến trường, chim vẫn hót líu lo trên hàng cây ngoài ngõ, bà bán xôi đầu phố tay vẫn thoăn thoắt gói xôi cho khách, anh đánh giày cửa cơ quan tay vẫn đánh đều từ sáng đến chiều,...Thôi, hãy cứ ngắm cuộc đời như vậy để hưởng sự an bình.

Mạnh Cường Lotus

Tiền có quan trọng không?

Tôi viết status này không phải để đặt câu hỏi rằng tiền có quan trọng không, mà là để nói rằng tại sao tôi không bao giờ muốn hỏi hay trả lời câu hỏi này.

Lý do là vì tôi thấy không thể có MỘT câu trả lời duy nhất cho nó. Trong cuộc đời, tôi thấy rất nhiều tình huống (hay hoàn cảnh) khác nhau và thấy mức độ quan trọng của đồng tiền đối với từng con người trong từng hoàn cảnh cụ thể là khác nhau. Này nhé:

-         Giữa không có tiền (chết đói) và có chút tiền đủ sống là một khoảng cách Vô cùng lớn;

-         Giữa có ít tiền (thiếu thốn) và có nhiều tiền hơn (tạm đủ sống) là một khoảng cách Rất lớn;

-         Giữa có tiền tạm đủ sống và có nhiều tiền hơn để có cuộc sống đàng hoàng hơn là một khoảng cách Lớn.

-         Giữa có nhiều tiền và có nhiều tiền hơn nữa là một khoảng cách Nhỏ.

-         Giữa có rất nhiều tiền và có rất rất nhiều tiền thì khoảng cách Vô cùng nhỏ.

Thêm một đồng đối với người đang có rất nhiều tiền sẽ chẳng có ý nghĩa gì (xét về mặt vật chất), nhưng có lẽ là một cái gì đó rất quý đối với một người nghèo đói.

Thế nên, theo tôi, không nên tồn tại câu hỏi “Tiền có quan trọng không?”.

Nhưng, mỗi người lại phải luôn tự hỏi: “Nhân cách của mình có bị tác động bởi đồng tiền không?”. Đó mới là câu hỏi mà mỗi người nên luôn tự hỏi để tự răn mình.

Mạnh Cường Lotus

Niềm vui nằm ở Quá trình hay Kết quả?

(Tiếp câu chuyện "Cuộc sống - Cuộcchơi")

Cái điều thứ tư tôi muốn nói về Cuộc sống - Cuộc chơi là: Nếu đã coi cuộc sống là một cuộc chơi lớn thì niềm vui của nó nằm ở quá trình chơi hay nằm ở kết quả chơi?

Theo tôi, cái đẹp, cái thú vị của cuộc chơi là nằm ở quá trình chứ không phải là kết quả của cuộc chơi. Cái hay của bóng đá là ở 90 phút của trận đấu hay ở kết quả trận đấu? Nếu ai nói rằng bóng đá chỉ hay ở kết quả trận đấu thì tôi có thể đoán rằng người đó chơi cuộc chơi cá độ chứ không phải chơi (hay xem) cuộc chơi bóng đá nữa.

Có lẽ tôi còn quá bé nhỏ để hiểu hết câu "Khôn dại cùng chung ba tấc đất. Giàu sang chưa chín một nồi kê". Ý nghĩa câu này có thể là khuyên con người đừng quá ham hố, đừng quá tranh giành nhau trong cuộc sống vì cuối cùng tất cả đều trở về cát bụi, trở về với thân tứ đại thôi chứ nó không miêu tả niềm vui của cuộc sống trần gian của con người.

Mục đích của mỗi cuộc chơi thường chỉ tạo cho người ta động lực chơi, tạo ra sự "máu lửa" trong mỗi cuộc chơi. Còn cuộc sống đích thực của mỗi con người lại nằm ở quá trình chơi với đầy đủ những sắc thái cảm xúc hỉ - nộ - ái - ố -  ai - lạc - dục (cụ). Khi cuộc chơi over thì các cảm xúc đó cũng over với một độ trễ nào đó thôi.

Không tin các bạn cứ hỏi các bạn sinh viên là các bạn ấy thấy vui hơn khi đang học hay khi đã tốt nghiệp rồi? Rồi lại hỏi các bác về hưu là thấy vui hơn khi đang đi làm hay là lúc đã về hưu? Chi tiết hơn, cứ thử hỏi các bác đã từng chạy đua một chức vụ nào đó rằng họ cảm thấy hồi hộp (và những người xung quanh thì tò mò) khi đang chạy đua, đang lobby, đang bầu bán hay khi "ván đã đóng thuyền"?

Mấy lời tản mạn. Chúc các bạn tận hưởng niềm vui sống.

Mạnh Cường Lotus

Life is games? Cuộc đời - cuôc chơi?

Trên võ đài đấm bốc, khi vào cuộc đấu thì có cảm giác hai võ sỹ coi nhau như kẻ thù, mặc sức mà đấm cho đối thủ đến bất tỉnh thì thôi (knock-out). Đến ngày hôm sau, tức là khi mà cái game ấy đã over thì có thể người ta lại thấy hai đối thủ ấy ngồi uống bia với nhau, thậm chí lại có thể đang bàn một phi vụ làm ăn cùng với nhau, nghĩa là lại có thể là partner của nhau rồi. Tại sao vậy? Vì cái đấm bốc hôm qua chỉ là một game. Cái game ấy over rồi. Hôm nay họ ngồi uống bia với nhau cũng là một cái game. Rồi họ lại cùng nhau tham gia vào một phi vụ làm ăn nào đó thì đó cũng lại là một cái game nữa.

Suy rộng ra, phải chăng cuộc sống của mỗi chúng ta là một chuỗi các games? Và khi cộng các games của mỗi cá nhân lại thì ta lại có một tổng (sum) các games của toàn xã hội?

Một cách mặc định, chúng ta thường cứ hay chia mọi việc trên đời này thành những việc có nghĩa và những việc vô nghĩa và thường thì hay cho rằng những việc vô nghĩa hay vô thưởng vô phạt mới gọi là game, còn những cái mà mình cho là ý nghĩa, là nghiêm túc thì không phải là game. Thế nếu không gọi là game thì gọi những thứ "nghiêm túc" kia là cái gì?

Tôi thấy ai cũng đang CHƠI cả thôi. Những cái thứ mà ta hay cho đó là nghiêm túc hay có ý nghĩa ấy phải chăng đó chính là những cuộc chơi chính trị, cuộc chơi kinh doanh, cuộc chơi nghệ thuật, cuộc chơi công nghệ,..Ý tôi nói cái nghĩa CHƠI ở đây là cái cảm giác của người trong cuộc ấy và ở cách mà mỗi thứ nó được run ấy (sorry chỗ này dùng từ run vì chưa kịp nghĩ từ tiếng Việt cho nó thoát được ý).

Nếu xét theo cái lý sự đó thì dường như là ai cũng đang chơi. Đang sống tức là đang chơi - đang chơi tức là đang sống. Khi mà mọi cuộc chơi đều đã over thì cuộc sống này cũng over!

Thế cho nên:

- Điều 1: Ở đời, hãy cố gắng chọn những cuộc chơi mà chơi. Nếu may mắn mà chọn được cuộc chơi mà nó gắn với niềm đam mê trong mình và khả năng của mình thì đó là cuộc chơi làm cho mình SỐNG nhất rồi, tức là sướng nhất rồi.

- Điều 2: Vì là chơi nên đã chơi thì phải chơi hết mình thì nó mới vui. Nhưng khi cuộc chơi đã over rồi thì dù thắng cũng đừng vui lâu quá và thua cũng đừng buồn lâu quá vì tất cả lúc đó là over rồi. Dù thắng hay thua thì cũng đừng sống với quá khứ nữa mà hãy mau mau chơi một cuộc chơi mới. Hãy luôn làm mới cuộc sống của mình, đừng sống quá nhiều bằng quá khứ.

- Điều 3: Đã là chơi thì luôn có luật chơi và luôn có người phá luật chơi (mà mình hay gọi là ăn gian). Thế nên hãy nhìn cuộc sống một cách bình thản khi ta phải làm cái này làm cái nọ vì nên hiểu rằng đó là luật chơi của game cuộc đời. Còn khi nhìn thấy những điều chướng tai gai mắt thì cũng phải coi đó là chuyện bình thường vì đó là những hiện tượng ăn gian trong cuộc chơi thôi mà. Cứ tập trung vào chơi cho nó vui.

Điều 4....Điều 5....Điều 6...: thôi không nói nữa.

Today's game is over here.

Phải về nhà thôi. Game Gia đình is the best one!

Mạnh Cường Lotus

Sung sướng biết bao khi được làm người bình thường

Từ khi ngộ ra rằng mình là một người hết sức bình thường trên đời này, tự nhiên thấy cuộc đời an vui hơn, trong lòng luôn cảm thấy nhẹ nhõm, hân hoan hơn.

Tại sao ư? Vì khi ý thức được rằng mình là người bình thường thì tự nhiên mình được hưởng nhiều cảm giác sung sướng:

-         Cái sướng thứ nhất là được hưởng niềm vui học hỏi, tu rèn: Vì ý thức được rằng mình là người bình thường nên luôn tự nhủ rằng mình phải thường xuyên học hỏi, tu rèn để vươn lên. Mà học hỏi, khám phá luôn là một niềm vui bất tận.

-         Cái sướng thứ hai là cái cảm giác được miễn nhiễm với ham hố danh lợi: Vì ý thức được rằng mình là người bình thường nên trong công việc không tồn tại ý nghĩ như: tại sao mình làm thế này mà chỉ được hưởng thế này hay tại sao mình như thế này mà lại không được cái chức này chức nọ. Chỉ nghĩ đơn giản xã hội cho mình cái gì thì mình nhận với sự trân trọng và biết ơn, thế thôi. Nghĩ thế tự nhiên thấy mình được miễn nhiễm với những ham hố về danh và lợi - những thứ vốn khiến ối người đau khổ.

-         Cái sướng thứ ba là được sống trong thế giới đông vui: Vì biết mình là người bình thường nên tự nhiên thấy mình đứng cạnh nhiều người lắm, chứ chẳng đứng trên ai cả, hay nói đúng hơn chẳng có ai phải đứng dưới chân mình cả. Nghĩ thế thì tự nhiên cảm thấy một thế giới thân thiện, đông vui quanh mình.

-         Cái sướng thứ tư là không bị vương vào cái cảm giác "chấp": Vì biết mình là người bình thường chứ không phải thánh nhân nên chẳng bao giờ nghĩ là mọi thứ mình làm hay mình nói ra đều là đúng. Cảm thấy thật nhẹ nhõm khi ai đó nói mình sai. Và kể cả khi mình tin là mình đúng mà người ta không nghe thì cũng thấy nó nhẹ nhõm vì nghĩ tại sao họ lại phải nghe một người bình thường.

-         Cái sướng thứ năm là được hưởng trọn vẹn những niềm vui giản dị của người bình thường: ăn mặc casual ra đường cũng được, ngồi vỉa hè ăn bát phở dân dã cũng chẳng sao. Tóm lại là ra đường chẳng có ai "soi" mình.

-         Cái sướng thứ sáu là được hưởng sự an nhàn (cái này thì nghe có vẻ hơi lười nhác, ích kỷ đây!): vì là người bình thường nên mình không phải (bị) gánh vác những trọng trách to, thế là tha hồ ăn ngon ngủ yên, vui thú với gia đình và dành thời gian làm những việc...bình thường.

-         Cái sướng thứ bảy là nhanh thoát ra khỏi buồn bực, khổ đau: Vì biết thân phận mình là người bình thường nên nếu ở đời có ai định làm mình đau (theo nhiều nghĩa) thì tự nhiên có cảm giác mình chỉ như hạt cát thôi. Nghĩ vậy thì tự nhiên nỗi đau nó trôi tuột đi không đọng lại hoặc không ngấm sâu, ngấm lâu vào mình.

Có lẽ một con người bình thường còn được hưởng nhiều cảm giác sung sướng nữa mà mình cũng chưa kịp thống kê ra hết. Ôi, thật là may mắn biết bao khi có được thân phận là người bình thường trên cõi đời này.

Mạnh Cường Lotus

Có nên tin tuyệt đối rằng "Yes, I can"?

Có một lý luận cho rằng phải luôn tự tin rằng mình sẽ làm được bất cứ điều gì "không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền, đào núi và lấp biển, quyết chí sẽ làm nên". Hay trong tiếng Anh thì người ta hay rót vào tai rằng "Yes, I can". Tôi thì tôi không tin lắm vào cái này và cũng không khuyên ai như vậy cả.

Mỗi người sinh ra trên thế gian này được tạo hóa ban cho một hay một số khả năng nào đó và đồng thời tạo hóa cũng không ban cho hoặc chỉ ban cho ở mức...dưới trung bình một số khả năng nào đó.

Khi người ta làm những việc mà họ có khả năng thì họ làm được và khi đó họ vui, họ hạnh phúc. Còn một số việc họ không có khả năng, nhưng họ lại muốn làm. Đến khi cố mãi mà vẫn không thành công thì họ buồn, thậm chí đau khổ.

Thế nên nếu sống mà cứ tin rằng cái gì mình cũng làm được, miễn là có quyết tâm thì cũng đáng khen lắm, nhưng mà khen bởi vì người ta muốn khen thôi, chứ còn tốt với nhau thì phải biết cái gì khích lệ và cái gì can ngăn chứ đừng tự rót vào tai mình "Yes, I can" và tai người khác rằng "Yes, you can".

Những người nào tự huyễn hoặc về khả năng của mình thì họ chỉ mắc lỗi với họ thôi, lại còn có những người đi huyễn hoặc người khác về một khả năng mà người ta không có thì theo tôi là có tội rồi. Một bà mẹ mà cứ gieo vào đầu đứa con gái yêu bé bỏng rằng cô bé đó là con Sơn Ca của thế gian này để rồi con bé tự coi mình là con sơn ca cho đến khi nhân gian bảo là em chỉ là con chim Ca chứ không phải là Sơn Ca thì em đau khổ lắm.

"Sống trên đời phải biết mình là ai" - Đức Khuê bảo thế. Và người ta cũng bảo rằng con người ta hạnh phúc là khi họ được là chính mình. Vậy thì tại sao mình lại cứ đi chạy trốn chính mình để tưởng tượng mình là một ai đó cao siêu, tài ba, xinh đẹp, thành công, vân vân và vân vân và rằng mình sẽ làm được cái nọ cái kia hoành tráng, vĩ đại lắm, "kêu" lắm,..

Thôi thì mình cứ nghĩ mình là bé nhỏ, bình thường, chỉ sở hữu một vài khả năng nho nhỏ và rồi cứ làm thật tốt những cái khả năng nho nhỏ đó. Còn những thứ biết mười mươi là không làm được thì thôi đừng có cố làm. Như vậy thì bên ngoài dù mình có sang hay hèn, giàu hay nghèo, giỏi hay kém thì mình vẫn luôn được là mình và khi đó mình được hưởng trọn vẹn cái hạnh phúc được là mình rồi.

Nếu ai cũng nghĩ và làm như vậy thì từ những bậc siêu nhân, đại nhân cho tới những kẻ ăn mày ai cũng có thể hưởng một kiếp sống an lạc trên cõi đời này.

Bởi vậy, tôi chẳng bao giờ đi khuyên ai rằng "Yes, you can" và bảo họ làm cái này cái nọ, mà tôi chỉ luôn khuyên mọi người rằng hãy tĩnh tâm lắng nghe để biết bạn là ai, bạn muốn gì, bạn làm được cái gì và hành động.

Khi đó niềm hạnh phúc, sự an lạc sẽ đến với bạn.

Mạnh Cường Lotus

Những ông bố đường lối

Các con nghe ý kiến chỉ đạo đây..

Đầu năm học, Uẩn tổ chức cuộc họp gia đình để quán triệt tinh thần học tập cho các con. Uẩn "nổ" rất to: "Bố chỉ đạo các con là phải ngoan, phải học thật tốt vào nhé". Các con cũng "nổ" lại: "Dạ, vâng, chúng con xin hứa! chúng con quyết tâm!".

Quán triệt xong, hứa quyết tâm xong thì cả nhà tổ chức liên hoan ăn mừng linh đình kèm theo "dzô, dzô" vang cả nhà. Ai cũng hể hả: bố thì hể hả là đã quán triệt con tới nơi tới chốn; con thì hể hả vì đã được bố khen là hứa to, quyết tâm lớn. Vui quá, thành công quá, thế là lại "dzô, dzô".

Đến cuối năm, các con Uẩn đứa thì bị đúp, đứa thì bị kỷ luật. Bố Uẩn (tức ông của các cháu học sinh) gọi Uẩn đến, mắng Uẩn là không biết chăm sóc dạy dỗ con nên để ra nông nỗi này.

Uẩn ấm ức báo cáo với ông: "Dạ, ngay từ đầu năm con đã tổ chức hội nghị gia đình để quán triệt chủ trương là phải học tốt rồi đấy ạ. Bố thấy đấy, chủ trương là đúng quá rồi. Lỗi đấy là phần thực hiện, là do mấy đứa nó không chịu thực hiện sự chỉ đạo của con là phải ngoan, phải học giỏi đấy ạ!".

Mấy đứa con nghe thấy bấm nhau: "Lo gì, mấy năm nữa chúng mình lại lên chức bố tới nơi rồi, lại sắp được chỉ đạo, quán triệt người khác về chủ trương tới nơi rồi!"

Còn ông thì quay sang Uẩn hạ giọng: "Khá lắm, mày giống y hệt bố ngày xưa".

Mạnh Cường Lotus